X Zjazd Gnieźnieński - dzień pierwszy

Rozpoczął się dziesiąty, jubileuszowy Zjazd Gnieźnieński. Przez trzy kolejne dni kilkuset gości z całego świata będzie uczestniczyć w wykładach, debatach, warsztatach i nabożeństwach ekumenicznych. Kongres to jedno z głównych wydarzeń w ramach obchodów 1050. Rocznicy Chrztu Polski. Pierwszego dnia w spotkaniu uczestniczył prezydent Andrzej Duda. Skierował on swoje przesłanie do jego uczestników.

Powiedział m.in., że dziś musimy być misjonarzami wartości chrześcijańskich, bo są one gwarancją tego, że Europa i Świat przejdą trwające kryzysy. "Jest naszym wielkim obowiązkiem aby dzisiaj patrzeć i na nas i na Europę w sposób wyważony, i aby nie bać się mówić o swoich wartościach i nie bać się ich bronić, bo jestem przekonany że, tak jak mówił Jan Paweł II, one cały czas są w nas. To myśmy je przenieśli przez najtrudniejsze czasy. Myślę tu o żołnierzach niezłomnych, rotmistrzu Pileckim, świętym Janie Pawle II i kardynale Wyszyńskim.

Prezydent podkreślił też w swoim wystąpieniu wagę Zjazdów Gnieźnieńskich dla kształtowania elementarnych wartości w Polsce i w Europie. 

Andrzej Duda podkreślał, że Mieszko I przyjmując chrzest wprowadził swoje państwo w krąg kultury łacińskiej. Dodał, że chrześcijaństwo znalazło w Polsce bardzo podatny grunt i dynamicznie się rozwijało, budując polską kulturę. Zaczęła ona niebawem promieniować na sąsiednie kraje. Andrzej Duda podkreślił, że z chrześcijańskiej kultury Polski wyrosła myśl XV-wiecznego uczonego Pawła Włodkowica, który jako jeden z pierwszych głosił szacunek dla praw ludzkich.

Prezydent powiedział, że przed 1989 rokiem kraje środkowej Europy nie były wolne. Wolność udało się odzyskać dzięki wewnętrznemu poczuciu, jakie mieli mieszkańcy tych krajów. - Dla mnie wolność nie oznacza, że można robić wszystko, co się chce - powiedział Andrzej Duda wyjaśniając, że wolność oznacza odpowiedzialność za drugiego człowieka i za państwo. - Wolność polega na poruszaniu się w określonych granicach - podkreślił prezydent.

Andrzej Duda powiedział, że Mieszko I zdecydował się przyjąć chrzest między innymi dlatego, że chrześcijaństwo zawiera element porządkujący życie i państwo. - Fakt, że chrześcijaństwo trwa na polskiej ziemi przeszło tysiąc lat, świadczy o jego sile - podkreślił prezydent. Dodał, że świadomość chrześcijańskiej wolności skłania do refleksji nad dzisiejszą Europą. Prezydent przypomniał, że europejskie wartości wyrastają na wartościach chrześcijańskich. Jednak niektórzy politycy zachodnioeuropejscy chcą oderwać te wartości od ich podstaw.

Prezydent porównał to do drzewa odciętego od korzeni: może ono stać, ale nie będzie się rozwijać. Przypomniał, że fałszywie pojmowana wolność prowadzi do odebrania wolności drugiemu człowiekowi. Andrzej Duda przytoczył słowa Jana Pawła II, który mówił, że obowiązkiem Polski jest iść do Europy także po to, aby nieść do niej przechowywane przez stulecia wartości. To Bóg, honor i Ojczyzna. Zdaniem prezydenta, nie można potępiać konsumpcjonizmu, ale nie może on być wartością samą w sobie. - Tego właśnie zabrakło w Europie - powiedział Andrzej Duda dodając, że przejawia się to między innymi  w relatywizowaniu prawa człowieka do życia.

______

Głównym celem odbywających się od dziesięciu lat zjazdów jest refleksja na temat przyszłości Kościoła, Polski i Europy. Zdaniem prymasa Polski Wojciecha Polaka, zjazd ma służyć także budowaniu, a tam gdzie jest to konieczne także odbudowywaniu wzajemnych relacji pomiędzy różnymi państwami. Dlatego na wydarzenie zostali zaproszeni przedstawiciele Ukrainy, Rosji, Białorusi czy Litwy. Są także delegaci innych kościołów chrześcijańskich oraz organizacji i instytucji z kraju i zagranicy.

Do Gniezna przyjechali: Luis Antonio Tagle z Filipin, zwierzchnik Kościoła Greckokatolickiego arcybiskup Światosław Szewczuk z Ukrainy, nuncjusz apostolski w Polsce Celestino Migliore i kardynał Kazimierz Nycz. W deklaracji programowej tegorocznego zjazdu zapisano: Wybór tematu: "Europa nowych początków. Wyzwalająca moc chrześcijaństwa" - nawiązuje do wyraźnej potrzeby głębokiej odnowy, jaka da się odczuć we współczesnym życiu Kościoła, Polski i Europy.          

Tematyka pierwszego dnia kongresu była  skoncentrowana wokół chrztu świętego. Różne debaty odwoływały się do "nowych początków, jakie stworzył chrzest dla Polski". Były też spotkanie o konieczności "nowych początków" w ekonomii we współczesnej Europie.          

Po otwarciu zjazdu przez prezydenta Andrzeja Dudę odbyła się m.in. sesja plenarna o problemach napięć we współczesnej Polsce pomiędzy Kościołem a wolnością. - Ci, którzy pamiętają lata 80. wiedzą, że Kościół utożsamiany był wtedy z wolnością. W wolnej Polsce mówi się, że Kościół jest dla niej zagrożeniem - mówi Zbigniew Nosowski z Rady Programowej Zjazdu. - W mniejszych grupach będą też spotkania warsztatowe m.in. z siostrą zakonną, która we Włoszech przyjmuje statki i łodzie z uchodźcami - podzieli się swoimi doświadczeniami - dodaje Marta Titaniec z Komitetu Organizacyjnego.

Wieczorem w Katedrze Gnieźnieńskiej miało miejsce nabożeństwo z rachunkiem sumienia polskiego chrześcijaństwa. Miało charakter ekumeniczny.

Drugiego dnia uczestnicy zjazdu podejmą refleksje nad współczesną rodziną, wiarą, kulturą, gospodarką i polityką. Organizatorzy chcą także postawić uczestnikom zjazdu pytanie o bilans odzyskanej wolności państw Europy Środkowo-Wschodniej.  Zaplanowano między innymi debatę pod tytułem "Ukraina - Polska - Rosja: czy możliwe są pokój i pojednanie?". Weźmie w niej udział arcybiskup Światosław Szewczuk, zwierzchnik Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego.

Trzeci, ostatni dzień zjazdu - niedziela 13 marca - skoncentrowany będzie wokół współczesnej roli Kościoła. Na zakończenie uczestnicy zjazdu wystosują specjalne przesłanie do Kościoła i Europy.   

_______         

Pierwszy Zjazd Gnieźnieński odbył się w roku tysięcznym. Polska został wówczas uznana za pełnoprawnego członka wspólnoty państw europejskich. Historycy mówią, że był to początek naszej suwerenności. Drugi Zjazd Gnieźnieński odbył się w 1997 roku. Uczestniczył w nim papież Jan Paweł II.

_______

List do uczestników zjazdu skierował sam papież Franciszek. Z kolei Katolicki biskup Grzegorz Ryś mówił na konferencji prasowej, że obchody 1050 rocznicy chrztu Polski, w które wpisuje się Zjazd Gnieźnieński, są dobrą okazją do przypomnienia tego, co osoby wierzące dzieliło i do pojednania. "My tu mamy się za co nawzajem przepraszać" - powiedział biskup Ryś. Przypomniał, że w historii słusznie utrwaliła się idea Rzeczpospolitej tolerancyjnej i jednowyznaniowej, ale jednocześnie wiek XVII był czasem narastającej nietolerancji i wzajemnych gwałtów. Dyrektor Narodowego Centrum Kultury Marek Mutor powiedział podczas konferencji prasowej, że obchody 1050 rocznicy chrztu będą się różniły od tych Millenium Polski z 1966 roku, kiedy narzucone siłą państwo zorganizowało konkurencyjne obchody wobec kościelnych. Dodał, że władze PRL przez to chciały pokazać, że chrześcijaństwo nie ma znaczenia. Dzisiaj jednak obchody mogą być świętowane podczas wspólnych obchodów kościelno - państwowych - mówił szef Narodowego Centrum Kultury.

Rafał Muniak/IAR/szym