Nocne skurcze to mimowolne, bolesne napięcia mięśni, które najczęściej dotykają łydki, stopy lub uda. Trwają od kilku sekund do kilku minut i potrafią być naprawdę dotkliwe. Ich przyczyną są zaburzenia w przekazywaniu impulsów nerwowych, brak równowagi elektrolitowej lub przeciążenie mięśni.
Problem najczęściej dotyka osoby po 50. roku życia, choć może pojawić się w każdym wieku. Warto odróżnić skurcz od drgania mięśnia - fascykulacje to delikatne, bezbolesne drżenia, podczas gdy skurcz to pełne, bolesne napięcie całego mięśnia.
Magnez to jeden z najważniejszych minerałów w organizmie. Reguluje kurczliwość mięśni, odpowiada za prawidłową przewodność nerwową i uczestniczy w ponad 300 reakcjach enzymatycznych. Wspiera produkcję energii w komórkach i działa relaksująco na układ mięśniowy.
Dlaczego jego brak powoduje skurcze? W organizmie istnieje delikatna równowaga między wapniem a magnezem. Wapń powoduje skurcz mięśni, magnez je rozluźnia. Gdy magnezu brakuje, przewagę zyskuje wapń i mięśnie stają się nadmiernie pobudliwe. Dodaj do tego zaburzoną przewodność nerwową i gorsze dotlenienie tkanek - masz idealny przepis na nocne męczarnie.
Niedobór magnezu objawia się nie tylko skurczami. Towarzyszą im zmęczenie, problemy ze snem, drażliwość, a czasem nawet kołatanie serca.
Niektóre grupy osób są szczególnie podatne na niedobór magnezu. Intensywnie trenujesz? Tracisz magnez z potem. Jesteś na diecie redukcyjnej? Prawdopodobnie dostarczasz go za mało. Przewlekły stres wyczerpuje zapasy magnezu w organizmie.
Kobiety w ciąży, osoby z chorobami przewodu pokarmowego, seniorzy - wszyscy oni mają zwiększone ryzyko niedoborów. Leki moczopędne i inhibitory pompy protonowej również wypłukują magnez. Duże spożycie kawy i alkoholu działa podobnie.
Chociaż niedobór magnezu to najczęstsza przyczyna, nocne skurcze mogą sygnalizować poważniejsze problemy. Niedobory innych elektrolitów - potasu, wapnia czy sodu - również prowadzą do skurczów. Odwodnienie organizmu, szczególnie po intensywnym wysiłku, to kolejny popularny winowajca.
Choroby neurologiczne wymagają szczególnej uwagi. Neuropatie cukrzycowe czy alkoholowe, stwardnienie rozsiane lub choroby neuronu ruchowego mogą objawiać się nocnymi skurczami. Problemy z krążeniem - niewydolność żylna, miażdżyca tętnic obwodowych czy zakrzepica - to kolejne poważne przyczyny.
Cukrzyca, niedoczynność tarczycy i choroby nerek wpływają na równowagę elektrolitową i mogą wywoływać skurcze. Niektóre leki, szczególnie statyny, diuretyki i preparaty na nadciśnienie, mają skurcze jako efekt uboczny. Ciąża, zwłaszcza w trzecim trymestrze, często wiąże się z tym problemem.
Większość skurczów to niegroźny, choć uciążliwy problem. Ale niektóre sygnały nie mogą być ignorowane. Koniecznie udaj się do lekarza, gdy skurcze występują bardzo często - nawet codziennie. Jeśli są wyjątkowo bolesne i długotrwałe, to również sygnał ostrzegawczy.
Zwróć uwagę na obrzęki nóg, zmiany koloru skóry - bladość czy sinicę. Osłabienie mięśni poza momentami skurczów, zaburzenia czucia jak drętwienie czy mrowienie wymagają diagnostyki. Jeśli skurcze pojawiły się po rozpoczęciu nowego leku, skonsultuj to z lekarzem.
Towarzyszące objawy jak gorączka czy niewyjaśniona utrata wagi to poważne sygnały. A jeśli mimo suplementacji magnezu skurcze nie ustępują - to znak, że problem leży gdzie indziej.
Magnez w diecie - naturalne źródła
Zanim sięgniesz po suplementy, spójrz na swoją dietę. Orzechy - migdały, nerkowce, orzechy włoskie - to doskonałe źródła magnezu. Nasiona dyni, słonecznika i sezam również go zawierają. Kasze gryczana i jaglana, zielone warzywa liściaste jak szpinak czy jarmuż, banany i awokado - to wszystko naturalne źródła tego minerału.
Ciemna czekolada (minimum 70% kakao) i rośliny strączkowe to kolejne opcje. Dzienne zapotrzebowanie to około 300-400 mg dla dorosłych - i warto je pokrywać przede wszystkim dietą.
Jeśli dieta nie wystarcza, a skurcze się powtarzają, warto rozważyć suplementację. Szczególnie gdy należysz do grupy ryzyka lub Twoja dieta jest uboga w źródła magnezu.
Na rynku dostępne są różne formy magnezu. Cytrynian magnezu charakteryzuje się dobrą przyswajalnością i jest delikatny dla jelit. Formy organiczne jak glicynian magnezu są najlepiej przyswajalne. Tlenek magnezu ma gorszą przyswajalność i może działać przeczyszczająco. Magnez transdermalny w postaci olejków czy płynów działa lokalnie.
Typowe dawkowanie to 200-400 mg dziennie, najlepiej przyjmowane wieczorem - magnez działa relaksująco i ułatwia zaśnięcie. Jeśli dzielisz dawkę na dwa razy dziennie, organizm lepiej to toleruje. Zwróć uwagę na formę organiczną, sprawdź certyfikaty jakości. Interesującą opcją są kompleksy z witaminą B6, która zwiększa wchłanianie magnezu.
Warto przejrzeć dostępną ofertę suplementów i wybrać ten odpowiadający Twoim potrzebom.
Domowe sposoby na ulgę
Oprócz diety i suplementacji możesz stosować proste metody domowe. Rozciągnij łydki przed snem, ciepła kąpiel wieczorem rozluźnia mięśnie. Masaż również przynosi ulgę. Pamiętaj o odpowiednim nawodnieniu przez cały dzień i unikaj intensywnego wysiłku tuż przed snem. Zadbaj też o wygodną pozycję do spania.
Nocne skurcze najczęściej wynikają z niedoboru magnezu i można je łatwo skorygować dietą i suplementacją. Pamiętaj jednak, że czasem są sygnałem poważniejszych problemów zdrowotnych. Nie ignoruj czerwonych flag i w razie wątpliwości skonsultuj się z lekarzem. Zadbaj o odpowiedni poziom magnezu - Twoje mięśnie na pewno to docenią, a Ty wreszcie prześpisz spokojną noc.