Aura, brokuł, kukiriniarz i slop. Oto 12 słów, które trafiły do finału plebiscytu Młodzieżowe Słowo Roku

Wśród dwunastu finalistów znalazły się: aura (aurafarming), bro, brokuł, kukiriniarz, larp/larpować, son, peak, płakał, slop, spływka, tuff i unc. Niektóre z tych określeń są już mocno obecne w internetowych rozmowach, inne mogą być dla starszych pokoleń prawdziwą zagadką.

Język, który buduje wspólnotę

Co można wyczytać z tegorocznej listy? Zdaniem prof. Anny Wileczek, przewodniczącej jury plebiscytu i szefowej Obserwatorium Języka i Kultury Młodzieży Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, ważne są przede wszystkim trzy kwestie: przynależność, uznanie i autentyczność.

Jak mówiła w rozmowie z Polską Agencją Prasową, młodzi chcą rozpoznawać, kto jest „swój”, co zasługuje na podziw, a co jest jedynie udawaniem.

Młodzi mają wiele językowych światów

– zauważyła językoznawczyni.

Niektóre słowa służą więc budowaniu relacji, inne pozwalają wyrazić zachwyt, a jeszcze inne pomagają zakwestionować czyjąś wiarygodność. Młodzieżowy slang nie jest wyłącznie zbiorem modnych powiedzonek. To także sposób komunikowania przynależności do określonej grupy.

Brokuł to nie tylko warzywo, a aura to coś więcej niż pierwsze wrażenie

Jednym z ciekawszych finalistów jest „brokuł”. Określenie odnosi się do charakterystycznej fryzury – krótkich boków i bujnych, kręconych lub falowanych włosów na górze głowy. Nazwa szybko zaczęła jednak funkcjonować także jako żartobliwe określenie samego nastolatka noszącego takie uczesanie. Z fryzurą wiąże się również pewien stereotyp młodego człowieka, który jeździ na hulajnodze elektrycznej, nosi markowe ubrania i regularnie odwiedza siłownię.

Z kolei „aura” oznacza charyzmę, styl i umiejętność robienia dobrego wrażenia. W młodzieżowym języku można ją zdobywać, ale również tracić. Stąd popularne „aura farming”, czyli celowe budowanie swojego wizerunku i wykonywanie gestów, które mają zrobić na innych wrażenie. Paradoks polega na tym, że zbyt widoczne starania mogą przynieść odwrotny skutek.

Na uznanie można zasłużyć również określeniem „tuff” (wymawianym także jako „tuf”). To pochwała czegoś atrakcyjnego, efektownego i robiącego wrażenie. Podobną funkcję pełni „peak”, czyli szczyt, najwyższy poziom lub najlepsza możliwa forma. Nie zawsze jednak jest to komplement – „peak głupoty” oznacza przecież coś zupełnie przeciwnego.

Kukiriniarz, czyli nowa odsłona młodzieżowej subkultury

Szczególną uwagę zwraca „kukiriniarz”. To określenie miłośnika hulajnóg elektrycznych, przede wszystkim marki KuKirin. Słowo odnosi się nie tylko do samego sprzętu, ale również do pewnego stylu bycia i wizerunku młodych użytkowników.

Prof. Anna Wileczek zwraca uwagę, że hulajnoga może dziś pełnić podobną funkcję jak deskorolka w środowisku skejtów. Staje się znakiem rozpoznawczym, wokół którego powstają spotkania, własne nazewnictwo, żarty i internetowe materiały.

Podwórko ma przedłużenie w TikToku

– zauważa ekspertka w rozmowie z Anną Kruszyńską z Polskiej Agencji Prasowej.

W ten sposób tradycyjne formy młodzieżowej integracji przenoszą się do internetu. Wspólnota nie musi być przy tym trwałą grupą o określonych poglądach. Czasem wystarczą wspólna pasja i poczucie, że coś jest „nasze”.

Larpowanie, slop i internetowa ironia

W tegorocznym zestawieniu nie brakuje słów związanych z ocenianiem zachowań i treści w sieci.

„Larpować” oznacza udawać kogoś, kim się nie jest, na przykład kreować się na eksperta bez odpowiedniej wiedzy. Określenie pochodzi od LARP-u (live action role-playing), czyli gry fabularnej, w której uczestnicy wcielają się w fikcyjne postacie.

„Slop” to z kolei określenie treści uznawanych za bezwartościowe, wtórne lub produkowane masowo. Szczególnie często odnosi się do materiałów tworzonych przy użyciu generatywnej sztucznej inteligencji. Angielskie słowo oznacza między innymi pomyje lub breję. W internetowym użyciu staje się dosadną oceną jakości tego, co oglądamy i czytamy.

Angielskie słowo „slop” oznacza „pomyje”, „breję”. Tak nazywa się treści uznawane za bezwartościowe lub wtórne, często produkowane za pomocą generatywnej AI. Szerzej także schematyczne, naiwne filmiki, reklamy gry czy książki obliczone na masowego odbiorcę

- podkreśliła prof. Wileczek.

Jak zauważyła, młodzi mogą jednocześnie lubić absurdalne internetowe memy i krytycznie oceniać powtarzalne, masowo produkowane treści.

Bro, son i unc. Językowe relacje między pokoleniami

W finałowej dwunastce znalazły się również określenia nawiązujące do rodzinnych relacji.

„Bro” pochodzi od angielskiego słowa brother, czyli brat. W praktyce oznacza kolegę, przyjaciela lub po prostu kogoś, do kogo zwracamy się w poufały sposób. „Unc” to skrócona forma angielskiego uncle, czyli wujek. Młodzi wykorzystują ją do określania osób postrzeganych jako starsze, staroświeckie lub nieznające aktualnych trendów. Co istotne, nie trzeba być wcale wujkiem ani mieć zaawansowanego wieku, żeby usłyszeć takie określenie.

„Son”, czyli dosłownie syn, w internetowym obiegu często funkcjonuje jako samodzielna reakcja na coś absurdalnego, zaskakującego lub żenującego. Znaczenie pomagają odczytać towarzyszące mu emotikony, na przykład płacząca twarz czy zwiędła róża.

Na liście znalazło się też polskie „płakał”. To memiczne określenie wywodzące się z wypowiedzi Doroty Wellman w podcaście „Imponderabilia”. Dziennikarka opowiadała w nim o spotkaniu z internetowym hejterem, który podczas bezpośredniej konfrontacji miał płakać i przepraszać. Fragment jej wypowiedzi zaczął funkcjonować w sieci jako ironiczny komentarz do czyjejś porażki lub zawstydzenia.

Jest też wzmocnione, podwójne „płakał płakał”. Oczywiście znamy słowo, ale możemy nie rozpoznawać znaczenia kontekstowego. Chodzi o fragment wypowiedzi Doroty Wellman z podcastu „Imponderabilia”, z opowieści o spotkaniu „na żywo” z internetowym hejterem. Wyodrębnione intonacyjnie „płakał” odłączyło się od tej historii i stało się wiralowym sygnałem humorystycznej oceny. Może komentować porażkę czy zawstydzenie, ale też po prostu sygnalizować: „znam ten żart”. Nawet zapisane przywołuje głos, pauzę, intonację. Zwyczajne słowo niesie fragment wspólnie oglądanej kultury

- zaznaczyła prof. Wileczek.

Ostatni z finalistów, „spływka”, to żartobliwy lub lekceważący sposób na zakończenie rozmowy. 

To krótki „stoper” kontaktu w stylu „spływaj”, „spadaj”. Kolejna odsłona dobrze znanego zwyczaju, do którego należą też dawne „pal wrotki” czy „turlaj dropsa”. Może bawić albo dotkliwie kogoś odprawiać. Młodomowa potrafi budować bliskość, ale wyznacza też granice. O tym, jak zadziała, wiele mówi reakcja adresata. Samo „przecież żartowałem” nie załatwia sprawy. „Spływka” pokazuje też, że mechanizm słowotwórczy, tu żartobliwy  z dołączeniem żeńskiego sufiksu -ka jest ciągle żywy, np. „pewka”, „narka”, „hejka”

- zaznaczyła prof. Wileczek w rozmowie z Anną Kruszyńską z Polskiej Agencji Prasowej.

Jak wybierane jest Młodzieżowe Słowo Roku?

Plebiscyt przebiega w dwóch etapach. W pierwszym internauci mogą zgłaszać dowolne słowa i wyrażenia. Następnie jury analizuje propozycje pod kątem ich popularności, znaczenia i zgodności z regulaminem.

W skład jury wchodzą prof. Anna Wileczek z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, prof. Jacek Pyżalski z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Bartek Chaciński z „Polityki” oraz Jakub Kostecki z Obserwatorium Języka i Kultury Młodzieży UJK.

Do finału trafiają najczęściej zgłaszane propozycje spełniające wymagania plebiscytu. O zwycięstwie decydują następnie internauci. Przyznana zostanie również Nagroda Jury dla najciekawszego słowa, wyróżniającego się między innymi pomysłowością językową i istotnością poruszanego tematu.

Wyniki tegorocznej edycji poznamy 8 grudnia.

Chcesz zagłosować? Kliknij tutaj!

Jak zatem dorośli powinni odnaleźć się w świecie młodzieżowych określeń? Prof. Anna Wileczek radzi, by przede wszystkim podchodzić do nich z ciekawością, ale nie próbować na siłę naśladować nastolatków.

Nie musi „larpować” nastolatka. Warto zapytać, co dane słowo robi w rozmowie: zbliża, wyraża podziw, a może kogoś odsuwa? O taką świadomość też trzeba zadbać. Zmieniają się hasła, ale zawsze za pomocą słów toczy się gra o przynależność, uznanie i wiarygodność. Można komuś dodać „aury”, zarzucić „larpowanie” albo z samej fryzury wyprowadzić ocenę jego charakteru. Żart, niestety, staje się sądem o człowieku. I tu zaczyna się napięcie: chcemy sami określać, kim jesteśmy, a jedno cudze słowo potrafi zamknąć nas w gotowej etykiecie

– podkreśla prof. Anna Wileczek.

Ekspertka zachęca również do odwiedzenia strony Obserwatorium Języka i Kultury Młodzieży UJK, gdzie można poznawać znaczenia kolejnych młodzieżowych określeń.

Źródła: Polska Agencja Prasowa (wywiad Anny Kruszyńskiej z prof. Anną Wileczek), materiały organizatorów plebiscytu Młodzieżowe Słowo Roku.