Otrzymanie mandatu nie musi oznaczać automatycznego pogodzenia się z jego treścią. W polskim prawie istnieje możliwość odmowy przyjęcia mandatu karnego. Kiedy warto to rozważyć, jakie są konsekwencje i jak wygląda procedura?
Sprawca wykroczenia ma prawo odmówić przyjęcia mandatu karnego, o czym każdorazowo jest informowany przez policjanta, który nakłada grzywnę
– tłumaczy mł. asp. Anna Klój z Komendy Miejskiej Policji w Poznaniu.
Jeśli chodzi o kwestię przepisów, regulujących ten aspekt, to mówi o tym art. 97 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia: "Sprawca wykroczenia może odmówić przyjęcia mandatu karnego
– dodaje.
Oznacza to, że jeśli nie zgadzasz się z zarzutem – możesz nie przyjąć mandatu i skierować sprawę do sądu.
Odmowa mandatu nie kończy sprawy – wręcz przeciwnie, rozpoczyna procedurę sądową. Policja ma wówczas obowiązek wszcząć dalsze działania. Jak wygląda ten proces?
Policjant na miejscu interwencji informuje sprawcę wykroczenia o przysługującym mu prawie do odmowy przyjęcia mandatu karnego, a także konsekwencjach odmowy i dalszym toku postępowania, czyli skierowaniu w tej sprawie wniosku o ukaranie do sądu
– opisuje procedurę Anna Klój.
Następnie policjant sporządza notatkę urzędową. Policjant zajmujący się daną sprawą, aby wyjasnić sprawę, wykonuje szereg czynności, m.in. przesłuchuje sprawcę wykroczenia, zbiera materiał dowodowy. Po przeprowadzeniu tych czynności, jeżeli ma ku temu podstawy – sporządza wniosek o ukaranie do sądu i z całością materiałów wysyła do właściwego miejscowo Sądu Rejonowego.
214 km/h. Trasa Poznań - Oborniki. Przyznał się, przyjął maksymalny mandat i punkty. Kiedy zmienią się przepisy „bye bye prawko” w podobnej sytuacji. pic.twitter.com/5isWpziyAT
— WielkopolskaPolicja (@PolicjaWlkp) May 16, 2020
Wiele osób zastanawia się, czy lepiej przyjąć mandat, czy ryzykować postępowanie sądowe. Kluczowa informacja: sąd nie jest związany kwotą mandatu.
Sąd może nałożyć karę niższą, wyższą lub uniewinnić osobę, jeżeli uzna, że zaszły ku temu podstawy. Sąd oczywiście porusza się w ramach ustawowych granic i rozważa wszystkie okoliczności zdarzenia, a także warunki materialne sprawcy
– zaznacza Anna Klój.
Tak – i to znacznie. W przypadku mandatu np. za przekroczenie prędkości o 20 km/h, który wynosi 300 zł, sąd – w zależności od okoliczności – może orzec znacznie wyższą grzywnę.
Sąd może nałożyć grzywnę wyższą niż ta, którą zaproponował policjant w mandacie karnym. Może być to grzywna w wysokości do 5000 zł, a w niektórych przypadkach nawet do 30 000 zł, w zależności od rodzaju wykroczenia
– podkreśla Anna Klój.
Sprawdź: Posypały się mandaty w Poznaniu! Nawet 5000 zł za jedno wykroczenie
Zakres możliwych grzywien waha się od 20 do nawet 30 000 zł – wszystko zależy od rodzaju wykroczenia.
Grzywnę wymierza się w wysokości od 20 do 5000 złotych, chyba że ustawa stanowi inaczej. […] Za wykroczenia określone w art. 86 § 1, 1a i 2, art. 86b § 1, art. 87 § 1 […] grzywnę wymierza się w wysokości do 30 000 złotych
– przywołuje funkcjonariuszka treść Kodeksu wykroczeń.
W przypadku uznania winy sąd może także obciążyć sprawcę kosztami postępowania.
Kiedy możesz odmówić przyjęcia mandatu? Sprawdź coś o czym nie wie większość ludzi! #policja #prawo #sąd #mandat #szołajski pic.twitter.com/xtcsTYZ7Kd
— Szołajski Legal (@Szolajski_Legal) June 16, 2025
Jak pokazują obserwacje funkcjonariuszy, powody są różne – od niezgody na zarzuty po stres.
Z doświadczenia funkcjonariuszy wynika, że osoby, które odmawiają przyjęcia mandatu karnego najczęściej nie zgadzają się ze stwierdzeniem, że popełniły wykroczenie. Niektórzy wolą skierować sprawę do sądu, by tam przedstawić swoje argumenty lub skorzystać z pomocy prawnika. Zdarzają się również odmowy, które wynikają ze zdenerwowania, stresu spowodowanego sytuacją, czy też przekonania, że osoba została potraktowana przez policjantów niesprawiedliwie, a nałożona kwota mandatu jest zbyt wysoka.
Policja nie prowadzi statystyk dotyczących kwestii odmów przyjęcia mandatu.
Odmowa przyjęcia mandatu to legalna i dostępna procedura, z której może skorzystać każdy obywatel. Warto jednak pamiętać, że niesie za sobą konsekwencje – zarówno prawne, jak i finansowe. Jeśli jesteś przekonany o swojej niewinności, możesz walczyć o sprawiedliwość w sądzie. Ale jeśli odmowa jest wynikiem emocji, warto dwa razy przemyśleć decyzję.
Czytaj: Jakie samochody giną w Poznaniu? Te modele kradną najczęściej