Panie pilocie, dudy w samolocie! Poznaniak zabiera wielkopolską tradycję do Turcji

Dalekie podróże i lokalny instrument

Peru, Mauritius, Laponia, Brazylia czy Singapur – to tylko kilka miejsc z długiej listy wypraw Mateusza Skrzypczaka. W ciągu 26 lat swojego życia młody podróżnik zwiedził już niemal całą Europę, wiele krajów Ameryki Południowej i Azji, a także odległe wyspy. Z każdej z wymienionych lokalizacji przywiózł nie tylko zdjęcia i wspomnienia, ale też doświadczenia spotkań z lokalną kulturą, muzyką i tradycją.

Z czasem sam zaczął się zastanawiać, co mógłby zabierać ze sobą z Wielkopolski i pokazywać ludziom poznawanym w różnych częściach świata. 

Spotykałem wiele ludzi, którzy pokazywali mi lokalne stroje, instrumenty ludowe, śpiew. No i tak sobie pomyślałem, że fajnie też by było następnym razem pokazać tym ludziom coś takiego naszego tutaj lokalnego, żeby nie polecieć z tymi pustymi rękoma

Mateusz szukał czegoś, co byłoby mocno związane z regionem, a jednocześnie potrafiłoby opowiedzieć o jego kulturze bez wielu słów. Tak trafił na dudy wielkopolskie.

Dudy należą do najstarszych instrumentów znanych na naszych ziemiach, a ich historia sięga około dwóch tysięcy lat. W Polsce pojawiły się w późnym średniowieczu i początkowo cieszyły się popularnością także na dworach magnackich i szlacheckich.

Z czasem, wraz ze zmianą gustów muzycznych i ograniczeniami samego instrumentu, zaczęły być kojarzone przede wszystkim z muzyką ludową.

Wyzwaniem okazało się więc znalezienie nauczyciela. Wtedy na jego drodze pojawił się Piotr Górecki, dudziarz wielkopolski i członek Zespołu Folklorystycznego Wielkopolanie, który na rzeczonym instrumencie gra od ponad 20 lat.

Z dudami przez świat

Pierwsza podróż Mateusza z dudami bukowsko-kościańskimi miała miejsce w 2025 roku. Adept sztuki dudziarskiej pojechał wtedy do Argentyny, gdzie uczestniczył w przedsięwzięciu związanym z obchodami Dnia Osadnika Polskiego w prowincji Misiones.

Na miejscu spotkał się z potomkami polskich emigrantów, którym zaprezentował wielkopolskie tradycje muzyczne. Jak przyznaje, właśnie to doświadczenie przekonało go, że regionalny instrument może być dobrym sposobem na opowiadanie o Polsce poza jej granicami.

Wcześniej podróże Mateusza miały przede wszystkim charakter poznawczy i fotograficzny. Odwiedzał m.in. kraje Ameryki Południowej, fotografował Samów na północy Europy, podróżował statkiem towarowym po Amazonce, a podczas pandemii przejechał kilkaset kilometrów przez Polskę na odrestaurowanym rowerze Jubilat 2 z 1988 roku.

CZYTAJ TEŻ: Składak dojechał do celu!

Panie pilocie, dudy w samolocie

Okazuje się, że wyjazd z tradycyjnym instrumentem wymaga nieco więcej przygotowań niż klasyczne wyprawy turystyczne. Wyzwaniem jest już sam transport instrumentu.

To nie jest tak, że się bierze instrument i po prostu się jedzie i się gra. Niejednokrotnie na lotniskach w różnych częściach świata wymagane jest takie zaświadczenie, że przewozimy po prostu instrument ludowy, który na przykład właśnie zawiera naturalną skórę.

– podkreśla nauczyciel Mateusza Piotr Górecki.

Dudy wielkopolskie typu bukowsko-kościańskiego mają charakterystyczną, bogato zdobioną konstrukcję. Składają się ze zbiornika na powietrze wykonanego ze zwierzęcej skóry, piszczałki melodycznej, piszczałki burdonowej oraz mieszka, czyli tzw. dymki, poruszanej ramieniem muzyka.

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów instrumentu jest łącznik piszczałki melodycznej z miechem, uformowany na kształt zwierzęcej główki przypominającej kozła.

Wielkopolskie brzmienie w polskiej osadzie

Najbliższym celem wyprawy Mateusza Skrzypczaka jest Polonezköy, znane również jako Adampol – polska osada położona niedaleko Stambułu, po azjatyckiej stronie Bosforu. Powstała w XIX wieku i przez kolejne pokolenia była miejscem związanym z polską emigracją.

Młody podróżnik chce nie tylko zaprezentować mieszkańcom tradycyjną muzykę wielkopolską, ale też poznać historie potomków polskich emigrantów, którzy od pokoleń pielęgnują tam pamięć o swoich korzeniach.