Stowarzyszenia - łatwiej założyć i działać?

6 października ubiegłego roku prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację ustawy o stowarzyszeniach. To pierwsza, tak znaczna zmiana ustawy od 1989 roku, czyli od ponad ćwierć wieku. Czy będzie impulsem do rozwoju tzw. trzeciego sektora? Czy dzięki temu chętniej będziemy się zrzeszać? Czy stowarzyszenia to dobry pomysł na aktywność społeczną, czy - jak niektórzy sądzą - tylko sposób na wyciągnięcie pieniędzy i "załatwienie" swoich spraw? Czy lubimy się zrzeszać, po co to robimy i czy nowe prawo nam to ułatwi?

Ma być łatwiej. Nowelizacja weszła po sześciu latach konsultacji ustawodawcy z organizacjami pozarządowymi, jest więc nadzieja, że część dotychczasowych problemów legislacyjnych zostanie rozwiązana. Jakie to problemy? - Przede wszystkim zbytnie sformalizowanie działalności. Statuty, regulaminy, sprawozdania, KRSy. To przeraża pasjonatów, którzy coś chcą zrobić, a nie są biegli w przepisach prawa.

Ale jest też druga, praktyczna strona - brak zaufania  np ze strony lokalnych władz i brak elastyczności instytucji, które mogłyby wspierać stowarzyszenia, ale tego nie robią. Z tego powodu organizacje albo nie powstają, albo nawet upadają. Tak jest na przykład w Pile, gdzie w ciągu ostatnich kilku lat rozwiązało się 12 stowarzyszeń.

Społecznicy, pasjonaci narzekają na skomplikowaną księgowość. Fani futbolu, pasjonaci historii czy koła gospodyń wiejskich, albo np. miejscy rowerzyści - rzadko  wcześniej mieli do czynienia z tabelkami, wykazami, sprawozdaniami, CIT-em, VAT-em. Przeraża ich prowadzenie wykazów i rozliczanie się z urzędem skarbowym. To w nowej ustawie ma się zmienić , ale już są komentarze, że nowelizacja zawiera pewne luki.

Nowelizacja ustawy diametralnie zmienia status i pozycję stowarzyszeń zwykłych. To grupy, które w odróżnieniu od stowarzyszeń "dużych" (czyli stowarzyszeń, które są w zarejestrowane w sądzie, mają swój KRS) były i są mniej sformalizowane. Na przykład pasjonaci Gwiezdnych Wojen umówili się, by zorganizować maraton filmowy w świetlicy wiejskiej  - no i mogą stworzyć stowarzyszenie zwykłe - dużo szybciej niż te duże. Ale stowarzyszenia zwykłe miały też dużo mniej przywilejów. Na przykład nie mogły starać się o dotacje, zaciągać zobowiązań. Nowelizacja ustawy zmienia to zasadniczo.

Artykuł 8 zmienionej ustawy daje stowarzyszeniom 24 miesiące od dnia wejścia w życie nowelizacji na niezbędne dostosowanie statutów, a artykuł 10 - również 24 miesiące stowarzyszeniom zwykłym na uzyskanie wpisu do nowej ewidencji. Część regulacji wejdzie w życie 1 stycznia 2017 r., a dwa drobne przepisy (o zwolnieniu z opłat ogłoszeń w Monitorze Sądowym i Gospodarczym) 14 dni od ogłoszenia (czyli weszły w życie w listopadzie 2015 r.).

Czy lubimy się zrzeszać? Okazuje się, że tak - zwłaszcza w Wielkopolsce. Mamy prawie 11 tysięcy stowarzyszeń. Jesteśmy na drugim  miejscu w Polsce po województwie mazowieckim. Czy należą Państwo do jakiegoś stowarzyszenia? Co spowodowało, że założyli Państwo stowarzyszenie lub do niego wstąpili? - chęć społecznego działania, protest, a może to sposób na działalność służącą innym, ale też na pracę zarobkową jednocześnie?