Prawosławni obchodzą swoje święto

Święto Zaśnięcia Bogurodzicy, zwane też Świętem Zaśnięcia Marii Panny jest ostatnim z dwunastu wielkich świąt Cerkwi Prawosławnej. Jest to święto nieruchome obchodzone 28 sierpnia (dwa tygodnie po katolickim święcie Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny). Zostało ustanowione w V wieku, jednak o jego stałej dacie zadecydował w VI wieku cesarz Maurycjusz.

Różnice pomiędzy świętem katolickim a prawosławnym
Choć obydwa święta odnoszą się do tego samego wydarzenia, to opisują je w inny sposób. Według katolików, Maryja została wzięta do nieba ciałem i duszą, jednak nie rozstrzygają oni, czy stało się to po Jej śmierci, czy z pominięciem umierania. Wierni prawosławni uważają, że Maryja najpierw zasnęła, potem zmartwychwstała, a na koniec została wzięta do nieba. Termin „zaśnięcie” jest w tym przypadku synonimem słowa „umarła” – według prawosławia, ludzie „zasypiają” na chwilę, by obudzić się w nowym świecie.

Prawosławni wierzą, że po Wniebowstąpieniu Jezusa Chrystusa i zesłaniu Ducha Świętego, apostołowie głosili Ewangelię w różnych częściach świata. Matka Boża również wiele podróżowała, jednak najdłużej zatrzymała się w Jerozolimie na Górze Synaj. Właśnie tam ukazał się Jej Archanioł Gabriel, który poinformował Ją, że niedługo odejdzie z tego świata. Maryja zapragnęła przed śmiercią spotkać się jeszcze ze wszystkimi apostołami. Podczas pożegnania zjawił się także Chrystus na ognistym cherubinie. Wtedy Matka Boża zapadła w sen, a Chrystus zabrał jej niepokalaną duszę do nieba. Uczniowie Jezusa postanowili przenieść ciało do grobu Getsemani, jednak ten pomysł nie spodobał się najwyższemu kapłanowi świątyni – Jechoniaszowi, który starał się temu przeszkodzić. W chwili, kiedy dotknął noszy rękami, natychmiast odciął je mieczem anioł. Ręce zostały uzdrowione przez Piotra dopiero po nawróceniu Jechoniasza.

Zaśnięcia Bogurodzicy nie oglądał Tomasz, który przybył z Indii z trzydniowym opóźnieniem. Niedowierzając, zażądał otwarcia grobowca. Wtedy okazało się, że nie ma w nim ciała – zamiast niego leżały tylko zioła. Tomasz, niepotrafiący zrozumieć wymowy tego zdarzenia, poprosił o jakiś znak. Po chwili z nieba spadł pas Maryi – okazało się, że zmartwychwstała i Jej ciało zostało wzięte do nieba. 

Obrzęd Święta Zaśnięcia Bogurodzicy
Święto poprzedza surowy dwutygodniowy post zwany uspienskim. W wigilię święta odbywa się około trzygodzinne czuwanie w cerkwi, łączące w sobie wieczernię, jutrznię i nabożeństwo pierwszej godziny, które odprawiane jest w uroczysty sposób – jest bardziej śpiewane niż czytane. Wierni na pamiątkę wydarzeń związanych z Zaśnięciem Matki Boskiej, a także w celu podziękowania za plony, przynoszą do cerkwi zioła i plony, które następnie zostają poświęcone. 

Ważnym elementem czuwania jest namaszczenie olejem – wierni całują Ewangelię i ikonę, następnie podchodzą do kapłana, który pędzelkiem zamoczonym w oleju kreśli im na czole znak krzyża. Podczas odmawianej litiji – żarliwego błagania, ksiądz błogosławi pięć chlebów, pszenicę, żyto i olej. Kapłan, wspominając cudowne rozmnożenie chleba, okadza naczynie z pieczywem, które zostaje rozdzielone wśród wiernych. 

W niektórych parafiach prawosławnych, trzy dni po święcie, odprawiany jest obrzęd Pogrzebu Matki Boskiej przed płaszczenicą (całunem) z Jej wizerunkiem, symbolizującą Jej grób. Następująca po święcie oktawa kończy rok liturgiczny w cerkwi i przygotowuje do nowego, który zawsze rozpoczyna się 1 września. Najbardziej okazałe obrzędy są odprawiane co roku w Cerkwi Najświętszej Marii Panny w Dubinach na Podlasiu.

Choć katolicy i prawosławni inaczej tłumaczą sobie ostatnie dni życia Matki Boskiej oraz moment Jej odejścia, wymowa święta pozostaje podobna – ma przypominać chrześcijanom o zwycięstwie życia nad śmiercią – grzechem. Z racji tego, że dzień ten przypada w okresie kończącym żniwa, wierni tych obydwu wyznań święcą bukiety i zboża. Jednak wierni prawosławni po nabożeństwie do domu przynoszą nie tylko poświęcone zioła, ale też chleb. W Wielkopolsce coraz częściej osiedlają się wyznawcy prawosławia – może warto zwrócić uwagę na ich ciekawe, ale mało znane w Polsce zwyczaje, związane z obchodzeniem cerkiewnych świąt.