O 14:15 początek uroczystości przy bramie głównej Zakładów Cegielskiego. Jak mówi wiceprezydent Poznania Bartosz Guss, świętowanie rocznicy w Poznaniu trwa od kilku tygodni
Charakter tych uroczystości i ranga tego wydarzenia - my często zapominamy o takich rzeczach, może zbyt skromnie do nich podchodzimy. Te uroczystości trwają kilka tygodni, bo też dynamika tamtych wydarzeń i wielu bohaterów powoduje, że miejsca pamięci są rozproszone po całym Poznaniu. Jesteśmy coraz bardziej dumni, to było pierwsze po II wojnie powstanie przeciwko rosyjskiemu okupantowi
- mówi Bartosz Guss.
Dźwięk zakładowej syreny dał znak do rozpoczęcia rocznicowych obchodów Czerwca 56-ego roku w Poznaniu.
O 6 rano przed bramą Fabryki Pojazdów Szynowych, dawną fabryką W3 Zakładów Cegielskiego zebrali się uczestnicy tamtych wydarzeń, parlamentarzyści, przedstawiciele władz miasta i województwa oraz związkowcy. Z hal produkcyjnych wyszli też pracownicy. 67 lat temu to z tego miejsca ruszył pochód robotników.
Wydarzenia Czerwca 56-ego roku przypomnieli: prezes Fabryki Pojazdów Szynowych Marcin Rotek, szef zakładowej Solidarności Wojciech Antczak i poseł PiS Bartłomiej Wróblewski.
Tu w Poznaniu padło ziarno wolności, które potem w następnych latach kiełkowało kolejnymi polskimi miesiącami i doprowadziło do tego, że Polska odzyskała wolność. To, że możemy żyć w wolnym kraju zawdzięczamy ludziom, którzy wyszli przez tą bramę. Pociągnęli za sobą załogi innych zakładów. To w Poznaniu wszystko się zaczęło
- mówił Marcin Rotek.
Protest Cegielszczaków szybko rozlał się na całe miasto. Ulice wypełniły się robotnikami innych poznańskich zakładów, życie straciło około 60 osób, a setki ludzi zostało aresztowanych i represjonowanych przez komunistyczny reżim
- mówił Wojciech Antczak.
Przyzwyczailiśmy się do myśli, że to powstanie musiało wówczas wybuchnąć. W żaden sposób tak nie było. Tysiące osób musiało podjąć indywidualną decyzję, by sprzeciwić się władzy
- mówił Bartłomiej Wróblewski.
Najpierw wyszli robotnicy z Zakładów Cegielskiego, po drodze dołączali pracownicy innych zakładów. Domagali się wolności, chleba i Boga. Między innymi takie hasła nieśli na transparentach.
"To były bardzo ciężkie czasy, w sklepach brakowało wszystkiego" - wspomina uczestnik robotniczego powstania Jerzy Majchrzak.
Jako młody chłopak akurat stałem za chlebem w tym czasie, bo rodzice mnie wysłali po chleb. Pochodziłem z dużej rodziny robotniczej i tego chleba już nie doniosłem do domu, bo dołączyłem do wszystkich i szedłem na plac, a z placu na więzienie na Młyńską. Brałem udział w zdobyciu więzienia, potem z powrotem na Kochanowskiego i tam, zostałem ranny, a mój kolega już nie wrócił. Tragedia była niesamowita
- mówi Jerzy Majchrzak.
Śledztwo w sprawie poznańskiego Czerwca 1956 roku kolejny raz zostało przedłużone. Śledczy nadal ustalają dokładną liczbę ofiar. Według szacunków historyków, zginęło od 67 do 75 protestujących, a nawet 800 zostało rannych. Sporo rannych, którzy trafiali do szpitala, było ukrywanych pod innymi nazwiskami.
"Były pojedyncze osoby, które w wyniku obrażeń umierały później" - mówi dyrektor oddziału IPN w Poznaniu dr Rafał Reczek.
Raczej nie należy się spodziewać spektakularnych rozstrzygnięć takich na poziomie prokuratorskim. Natomiast z punktu widzenia historycznego, to my te pewne rozstrzygnięcia i wiedzę o sprawczości tego, co się wydarzyło, mamy. Wiemy, kto był sprawcą tego robotniczego upokorzenia, wiemy, kto był sprawcą pokazowych procesów, wiemy, kto był sprawcą tego, że ci robotnicy cierpieli w więzieniach i potępiamy ich moralnie i potępiła ich historia
- mówi dr Rafał Reczek.
Główne obchody 67. rocznicy Czerwca 1956 roku rozpocznie o 17 msza w kościele ojców dominikanów. Później uczestnicy uroczystości przeniosą się przed Poznańskie Krzyże. Dziś przez cały dzień delegacje składają kwiaty w miejscach związanych z robotniczym protestem.